1. Tầm quan trọng của giai đoạn đẻ nhánh
Giai đoạn đẻ nhánh thường bắt đầu từ khi lúa có 3 - 4 lá thật. Một cây lúa khỏe mạnh cần đẻ nhánh sớm, nhánh hữu hiệu (nhánh cho bông) nhiều và đồng đều. Nếu bỏ lỡ "thời điểm vàng" này, dù có bón thêm bao nhiêu phân ở giai đoạn sau cũng khó bù đắp được năng suất.
2. Các nguyên nhân khiến lúa đẻ nhánh kém
Có rất nhiều yếu tố tác động đến quá trình này, tiêu biểu là:
2.1. Yếu tố giống và chất lượng hạt giống
- Giống lúa có đặc tính đẻ nhánh kém tự nhiên.
- Hạt giống cũ, tỉ lệ nảy mầm thấp hoặc sức sống cây con yếu.
2.2. Kỹ thuật canh tác và mật độ sạ
- Sạ quá dày: Cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng và không gian khiến cây chỉ phát triển chiều cao mà không đẻ nhánh.
- Cấy/Sạ quá sâu: Mầm nhánh bị vùi sâu dưới đất, khó vươn lên mặt đất, dẫn đến đẻ nhánh muộn và ít.
2.3. Dinh dưỡng và phân bón
- Thiếu đạm (N) và lân (P): Lân giúp phát triển bộ rễ, đạm kích thích đẻ nhánh. Thiếu 2 yếu tố này là nguyên nhân hàng đầu khiến lúa còi cọc.
- Bón phân muộn: Bón thúc không đúng thời điểm khiến cây không đủ lực để bung nhánh.
2.4. Điều kiện môi trường và quản lý nước
- Ngộ độc hữu cơ/phèn/mặn: Rễ lúa bị đen, thối, không hấp thụ được dinh dưỡng.
- Mực nước quá sâu: Nước cao hơn nách lá sẽ ức chế quá trình hình thành mầm nhánh.
2.5. Sâu bệnh tấn công
- Sâu đục thân, rầy nâu hoặc các bệnh nghẹt rễ, vàng lá làm suy yếu cây từ giai đoạn sớm.
3. Giải pháp khắc phục giúp lúa đẻ nhánh "trăm nhánh như một"
Để tối ưu hóa số nhánh hữu hiệu, bà con cần áp dụng đồng bộ các giải pháp sau:
|
Giải pháp |
Chi tiết thực hiện |
|---|---|
|
Làm đất kỹ |
Đất cần được làm phẳng, thoát nước tốt để tránh ngập úng và xử lý sạch gốc rạ (tránh ngộ độc hữu cơ). |
|
Mật độ hợp lý |
Áp dụng sạ hàng hoặc sạ thưa (khoảng 80-100kg giống/ha) để tạo không gian cho lúa đẻ nhánh. |
|
Quản lý nước |
Giữ mực nước xâm xấp (2-3cm) trong giai đoạn đẻ nhánh. Áp dụng kỹ thuật "Nông - Lộ - Phơi" để rễ ăn sâu. |
|
Bón phân "nặng đầu" |
Tập trung bón thúc đợt 1 (7-10 ngày sau sạ) và đợt 2 (18-22 ngày sau sạ) với đầy đủ Đạm và Lân. |
|
Hỗ trợ kích rễ |
Sử dụng thêm các sản phẩm kích rễ, phân bón lá chứa các vi lượng để giúp bộ rễ khỏe, hấp thụ dinh dưỡng tối đa. |
4. Lưu ý quan trọng từ chuyên gia BMFE
Bà con nên thăm đồng thường xuyên để phát hiện sớm các dấu hiệu bó rễ hoặc sâu bệnh. Việc sử dụng các chế phẩm sinh học hỗ trợ phân hủy rơm rạ nhanh cũng là cách hiệu quả để ngăn ngừa ngộ độc hữu cơ – "kẻ thù" số 1 của quá trình đẻ nhánh.
Lời khuyên: Hãy đảm bảo cây lúa "ăn đủ" dinh dưỡng ngay từ 20 ngày đầu đời để tạo tiền đề cho một vụ mùa bội thu.






