Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật vừa đưa ra khuyến cáo quan trọng về việc điều chỉnh diện tích sản xuất lúa tại khu vực Đồng bằng sông cửu long (ĐBSCL). Theo đó, ngành nông nghiệp đề nghị các địa phương chủ động giảm diện tích lúa Thu Đông hoặc không xuống giống tại những vùng thiếu nước cuối vụ để hạn chế thiệt hại từ hiện tượng El Nino.
Thách thức từ thời tiết cực đoan và xâm nhập mặn
Dự báo từ giữa năm 2026, hiện tượng El Nino sẽ quay trở lại với cường độ từ trung bình đến mạnh. Điều này dẫn đến nguy cơ thiếu hụt lượng mưa nghiêm trọng và gia tăng xâm nhập mặn tại Nam Bộ, đặc biệt là vào cuối năm và mùa khô 2026-2027.
Trước tình hình đó, Công văn số 1427/TTTV-TTBVTV yêu cầu các địa phương vùng ĐBSCL và Đông Nam Bộ phải bám sát diễn biến thủy văn. Những khu vực sản xuất lúa 3 vụ không chủ động được hệ thống thủy lợi cần xem xét dừng canh tác thay vì chạy theo sản lượng. Đặc biệt, yêu cầu không mở rộng sản xuất tại các khu vực ven biển chịu ảnh hưởng trực tiếp của mặn.
Khung thời vụ và cơ cấu giống lúa Thu Đông 2026
Để đảm bảo an toàn, thời vụ gieo sạ đã được phân chia cụ thể cho từng tiểu vùng sinh thái:
-
Vùng thượng (ngập sâu): Xuống giống từ cuối tháng 6 đến 10/8.
-
Vùng giữa (phù sa ngọt): Tập trung gieo sạ đầu tháng 7 và kết thúc trước 10/8.
-
Vùng ven biển: Xuống giống từ giữa tháng 7 đến trước ngày 20/8.
Về cơ cấu giống lúa, ngành nông nghiệp tiếp tục ưu tiên các nhóm lúa chất lượng cao phục vụ xuất khẩu (chiếm 55-60%) và lúa thơm đặc sản (30%). Các chuyên gia khuyến nghị nông dân ưu tiên sử dụng các giống lúa ngắn ngày (dưới 100 ngày) có khả năng chống chịu hạn mặn tốt.
Lưu ý kỹ thuật: Cục Trồng trọt khuyến cáo áp dụng quy trình 1 phải 5 giảm và kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ để tiết kiệm nước và chi phí trong bối cảnh thời tiết cực đoan.
Kiểm soát cây ăn trái và rau màu
Bên cạnh cây lúa, các địa phương cũng được yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc mở rộng diện tích cây ăn quả, đặc biệt là sầu riêng và mít. Việc phát triển tự phát không theo quy hoạch sẽ gây rủi ro lớn khi nguồn nước ngọt bị thiếu hụt. Thay vào đó, cần tập trung quản lý mã số vùng trồng và nâng cao tiêu chuẩn đóng gói để ổn định đầu ra xuất khẩu.
Đối với mô hình lúa - tôm, chỉ triển khai xuống giống khi đã thực hiện rửa mặn hoàn toàn và đảm bảo nguồn nước ngọt dự trữ.
Kết luận
Việc chủ động giảm diện tích lúa Thu Đông tại các vùng rủi ro không phải là bước lùi, mà là chiến lược thích ứng thông minh. Trong bối cảnh giá lúa biến động và áp lực từ biến đổi khí hậu, việc ưu tiên hiệu quả và an toàn nguồn vốn của nông dân là mục tiêu hàng đầu của ngành nông nghiệp ĐBSCL năm 2026.
Nguồn: Báo Nông Nghiệp môi trường
