Nông nghiệp luôn giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này vẫn còn khá khiêm tốn, trong khi quy mô đầu tư, năng lực ứng dụng công nghệ và khả năng xây dựng chuỗi giá trị chưa tương xứng với tiềm năng.
Thông tin được các chuyên gia chia sẻ tại Diễn đàn Nông nghiệp 2026: Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam, tổ chức tại TP.HCM ngày 16/7/2026.
Chỉ 1–2% doanh nghiệp tham gia lĩnh vực nông nghiệp
Theo số liệu được đại diện VCCI dẫn lại từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện có hơn 50.000 doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp.
Con số này chỉ chiếm khoảng 1–2% trong gần một triệu doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước. Trong khi đó, nông nghiệp vẫn được xem là ngành kinh tế có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh lương thực, duy trì xuất khẩu và ổn định sinh kế cho người dân.
Đáng chú ý, mức độ ứng dụng khoa học – công nghệ trong doanh nghiệp nông nghiệp vẫn còn hạn chế:
- Cả nước có dưới 300 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
- Tỷ lệ này chưa đạt 3% tổng số doanh nghiệp nông nghiệp.
- Số doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao chưa đến 50 đơn vị.
Đất đai là rào cản lớn đối với doanh nghiệp
Một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp khi đầu tư vào nông nghiệp là khả năng tiếp cận và tích tụ đất sản xuất.
Nhiều doanh nghiệp có đủ năng lực tài chính và nhu cầu phát triển vùng nguyên liệu quy mô hàng nghìn hecta nhưng không thể tìm được quỹ đất phù hợp. Việc thuê hoặc tích tụ khoảng 1.000 ha đất canh tác tại Việt Nam cũng gặp nhiều trở ngại về thủ tục và sự phân tán của đất nông nghiệp.
Các chuyên gia đề xuất nghiên cứu mô hình ngân hàng đất đai, trong đó Nhà nước đứng ra tập hợp, quản lý quỹ đất và cho doanh nghiệp thuê lại để tổ chức sản xuất tập trung.
Mô hình này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ hình thành những vùng nguyên liệu lớn, thuận lợi cho cơ giới hóa, truy xuất nguồn gốc và liên kết sản xuất theo chuỗi.
Khó tiếp cận vốn đầu tư dài hạn
Bên cạnh đất đai, nguồn vốn cũng là vấn đề khiến doanh nghiệp e ngại khi đầu tư vào nông nghiệp.
Đầu tư cho nông nghiệp hiện chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ tín dụng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc doanh nghiệp thiếu tài sản bảo đảm, giá trị đất nông nghiệp được định giá thấp và nhiều công trình phục vụ sản xuất chưa được ngân hàng đánh giá đúng giá trị.
Trong khi đó, nông nghiệp là lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài, chịu tác động lớn từ thời tiết, dịch bệnh và biến động thị trường. Nếu không có các gói tín dụng phù hợp, doanh nghiệp sẽ khó đầu tư đồng bộ vào:
- Vùng nguyên liệu.
- Máy móc và thiết bị.
- Hệ thống tưới tiêu.
- Kho bảo quản và chế biến.
- Công nghệ sản xuất.
- Nghiên cứu và phát triển sản phẩm.
Các chuyên gia cho rằng cần từng bước chuyển từ hình thức cho vay chủ yếu dựa trên tài sản thế chấp sang đánh giá dòng tiền, phương án kinh doanh và hiệu quả của toàn bộ chuỗi giá trị.
Hạ tầng logistics và nhân lực chưa đáp ứng
Hạ tầng giao thông, kho bãi và logistics tại nhiều vùng sản xuất còn hạn chế, đặc biệt ở khu vực vùng sâu, vùng xa. Điều này khiến chi phí vận chuyển nông sản, vật tư và nguyên liệu tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Ngành nông nghiệp cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động trẻ có chuyên môn. Lao động trực tiếp ngày càng già hóa, trong khi nhiều người trẻ chuyển sang làm việc trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ tại các đô thị.
Để giải quyết bài toán này, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học và địa phương trong hoạt động đào tạo, thực tập, nghiên cứu và chuyển giao khoa học kỹ thuật.
Cần những doanh nghiệp nội địa đủ mạnh
Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp giữ vai trò lớn trong hoạt động thu mua và xuất khẩu nông sản hiện nay là doanh nghiệp nước ngoài. Vì vậy, Việt Nam cần phát triển thêm những doanh nghiệp và tập đoàn nông nghiệp nội địa đủ năng lực dẫn dắt thị trường.
Doanh nghiệp nông nghiệp không chỉ cung cấp vật tư hoặc thu mua nông sản, mà còn phải trở thành cầu nối giữa:
Nhà khoa học – doanh nghiệp – hợp tác xã – nông dân – thị trường.
Khi các bên liên kết chặt chẽ, sản xuất nông nghiệp mới có thể chuyển từ tư duy chạy theo sản lượng sang tư duy tạo ra giá trị, chất lượng và hiệu quả kinh tế lâu dài.
Góc nhìn từ BMFE
Để nông nghiệp Việt Nam phát triển bền vững, cần thêm nhiều doanh nghiệp dám đầu tư lâu dài vào nghiên cứu, công nghệ, vùng nguyên liệu và chuyển giao kỹ thuật cho người nông dân.
Với BMFE, phát triển nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc cung cấp sản phẩm. Doanh nghiệp cần đồng hành cùng bà con trong quá trình xây dựng quy trình canh tác, quản lý dinh dưỡng, phòng trừ dịch hại và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Khi doanh nghiệp và nông dân cùng chia sẻ trách nhiệm, cùng áp dụng khoa học kỹ thuật và cùng hướng đến chất lượng nông sản, một chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững mới có thể được hình thành.
BMFE – Vì Nông nghiệp và Vì Con người.
Chất lượng luôn tiên phong!
